आतड्यांतील जंत हे सामान्य परजीवी आहेत जे पाचन तंत्रात राहतात आणि सर्व वयोगटातील लोकांना प्रभावित करू शकतात. अनेक संक्रमण सौम्य असतात आणि त्यांच्याकडे लक्ष दिले जात नसले तरी, काही कृमी अस्वस्थता, पौष्टिक कमतरता आणि उपचार न केल्यास गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण करू शकतात. हे परजीवी अनेकदा स्टूलमधून जातात, ज्यामुळे आतड्यांच्या हालचालींदरम्यान असामान्य चिन्हे पाहून संसर्ग ओळखणे शक्य होते. लक्षणांमध्ये पोटदुखी, गोळा येणे, अतिसार, थकवा किंवा गुदद्वाराभोवती खाज सुटणे यांचा समावेश असू शकतो, तरीही काही संसर्ग लक्षणे-मुक्त राहतात. दूषित अन्न, पाणी, माती किंवा संक्रमित व्यक्तींच्या जवळच्या संपर्कातून जंत शरीरात प्रवेश करतात. वर्म्सची उपस्थिती कशी ओळखायची, प्रकार ओळखणे आणि वेळेवर वैद्यकीय उपचार घेणे हे समजून घेणे आवश्यक आहे. लवकर निदान, योग्य औषधोपचार आणि चांगल्या स्वच्छता पद्धतीमुळे गुंतागुंत टाळता येते आणि इतरांना संसर्ग पसरण्याचा धोका कमी होतो.
आतड्यांतील वर्म्सची लक्षणे
त्यानुसार ए गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी रिसर्च मध्ये प्रकाशित अभ्यासआतड्यांसंबंधी परजीवी संसर्ग असलेले बरेच रुग्ण लक्षणे नसलेले राहतात, विशेषत: प्रकाशाच्या संसर्गामध्ये. जेव्हा लक्षणे दिसतात, तेव्हा त्यात सहसा हे समाविष्ट होते:
- अतिसार: आतड्यांमध्ये जळजळ झाल्यामुळे वारंवार, सैल मल.
- मळमळ आणि उलट्या: कृमी पचनावर परिणाम करतात म्हणून अस्वस्थ वाटणे किंवा उलट्या होणे.
- फुगणे आणि वायू: जास्त आतड्यात वायू आणि ओटीपोटात सूज.
- पोटदुखी: पोटाच्या भागात क्रॅम्पिंग किंवा अस्वस्थता.
- थकवा: पोषक तत्वांच्या नुकसानीमुळे असामान्यपणे थकल्यासारखे वाटणे.
- गुदद्वाराभोवती खाज येणे: याचे सामान्य लक्षण
पिनवर्म संसर्ग . - पुरळ: कृमींच्या ऍलर्जीमुळे त्वचेची जळजळ
- वजन कमी होणे किंवा भूक न लागणे: पोषक तत्वांचे शोषण कमी झाल्याने वजनात अनपेक्षित बदल होतात.
- गंभीर गुंतागुंत: आतड्यांतील अडथळे, प्रथिनांची कमतरता किंवा गंभीर प्रकरणांमध्ये अशक्तपणा.
कमकुवत रोगप्रतिकारक प्रणाली असलेल्या लोकांना अधिक तीव्र लक्षणे आणि हळूहळू पुनर्प्राप्ती अनुभवू शकते.
आतड्यांतील जंतांचे सामान्य प्रकार आणि ते शरीरावर कसा परिणाम करतात
स्टूलमधील जंत पांढरे, धाग्यासारखे भाग किंवा लहान गांडुळासारखे दिसू शकतात. काही स्टूलमध्ये हलताना दिसतात, तर काही गुदद्वाराभोवती, अंडरवेअर, पायजमा किंवा बेडशीटवर दिसू शकतात. लोकांना कधीकधी आतड्यांदरम्यान जंत हलवल्यासारखे वाटतात. वर्म्सची दृश्यमानता आणि आकार प्रकारावर अवलंबून असतो, परंतु ते लक्षात घेणे हे आतड्यांसंबंधी संसर्गाचे एक मजबूत सूचक आहे.
पिनवर्म्स
पिनवर्म्स, ज्यांना सीटवर्म्स किंवा थ्रेडवॉर्म्स देखील म्हणतात, हे लहान, पांढरे गोल अळी आहेत ज्याच्या शेपटी आहेत. संसर्ग सामान्यतः अंडी खाल्ल्याने होतो, अनेकदा दूषित हात, अन्न किंवा पृष्ठभागावरून. एक ते दोन महिन्यांनंतर, प्रौढ मादी पिनवर्म अंडी घालण्यासाठी गुदद्वारातून बाहेर पडतात, ज्यामुळे तीव्र खाज सुटते. कधीकधी, संसर्गामुळे पोटदुखी किंवा अपेंडिसाइटिस होऊ शकते.
अस्कारिस
Ascaris lumbricoides हे 15-35 सें.मी.चे मोठे आतड्यांतील गोल किडे आहेत. दोन महिन्यांत लहान आतड्यात परिपक्व होणारी अंडी गिळल्यामुळे संसर्ग होतो. प्रौढ मादी दररोज हजारो अंडी तयार करतात जी मलमधून जातात. अनेक लोक लक्षणे-मुक्त राहतात, तर काहींना सूज येणे, खोकला, अतिसार, ताप, पोटदुखी, आणि क्वचितच, तोंडातून किंवा नाकातून जंत येऊ शकतात.
हुकवर्म्स
हुकवर्म हे हुक-आकाराचे डोके असलेले लहान गोल किडे असतात. ते त्वचेद्वारे शरीरात प्रवेश करू शकतात, अनेकदा दूषित मातीवर अनवाणी चालताना. एकदा लहान आतड्यात, ते अतिसार, मळमळ, पोटदुखी, थकवा आणि अशक्तपणा होऊ शकतात, कारण ते आतड्यांतील भिंतींमधून रक्त खातात. उपचार न केल्यास हुकवर्म संसर्ग एक वर्ष किंवा त्याहून अधिक काळ टिकू शकतो.
टेपवर्म्स
टेपवर्म लांब, सपाट किडे असतात जे 12 फुटांपेक्षा जास्त वाढू शकतात. अळ्या असलेले कमी शिजवलेले किंवा कच्चे मांस खाल्ल्याने संसर्ग होतो. टेपवार्म्स दोन महिन्यांत आतड्यात परिपक्व होतात आणि लहान फितीसारखे दिसणारे, मलमध्ये दिसू शकणारे भाग तयार करतात. लक्षणांमध्ये मळमळ, पोटदुखी आणि अतिसार यांचा समावेश होतो. गंभीर संक्रमणामुळे ऊतींचे नुकसान किंवा आतड्यांतील अडथळे येऊ शकतात.
फ्लूक्स
आतड्यांसंबंधी फ्लूक्स हे मिलिमीटर ते अनेक सेंटीमीटर पर्यंतचे फ्लॅटवर्म्स आहेत. दूषित मासे, क्रस्टेशियन किंवा जलीय वनस्पती खाल्ल्याने ते आकुंचन पावतात. फ्लूक्स आतड्याच्या भिंतीला चिकटतात आणि काही महिन्यांत परिपक्व होतात. काही प्रकारचे स्टूलमध्ये दृश्यमान असले तरी, बहुतेक पाहण्यास खूपच लहान आहेत. प्रौढ लोक सुमारे एक वर्ष जगतात आणि कधीकधी मलमध्ये पित्तासारखे पदार्थ होऊ शकतात.
जंत शरीरात कसे प्रवेश करतात आणि संसर्गाचा धोका वाढवतात
जंत मानवी शरीरात अनेक मार्गांनी प्रवेश करू शकतात आणि संसर्गाची पद्धत बऱ्याचदा विशिष्ट प्रकारच्या कृमीवर अवलंबून असते. खराब स्वच्छता, दूषित अन्न आणि असुरक्षित पाणी हे सामान्य कारणे आहेत, परंतु आतड्यांसंबंधी जंत संक्रमण कुठेही होऊ शकते, अगदी आधुनिक सुविधा असलेल्या भागातही.काही घटकांमुळे कृमी होण्याची शक्यता वाढू शकते. कच्चे किंवा कमी शिजलेले मांस किंवा मासे खाल्ल्याने पचनसंस्थेमध्ये अळ्यांचा प्रवेश होऊ शकतो, तर खराब वैयक्तिक स्वच्छता, जसे की नियमितपणे हात न धुणे, अळीची अंडी सहज पसरू देते. स्वच्छ पाणी किंवा योग्य स्वच्छतेचा मर्यादित प्रवेश देखील जोखीम वाढवतो, जसे की उष्ण किंवा उष्णकटिबंधीय हवामानात राहणे जेथे कृमी आणि त्यांची अंडी वाढतात. कमी उत्पन्नासह सामाजिक-आर्थिक घटक, स्वच्छता राखणे आणि वैद्यकीय सेवेत प्रवेश करणे कठिण बनवू शकतात, ज्यामुळे असुरक्षितता वाढते.प्रतिबंध चांगल्या स्वच्छता आणि सुरक्षित अन्न पद्धतींवर लक्ष केंद्रित करते. आपले हात नियमितपणे धुवा, विशेषत: शौचालय वापरल्यानंतर, माती हाताळल्यानंतर किंवा प्राण्यांना स्पर्श केल्यानंतर. कच्चे किंवा कमी शिजलेले मांस आणि संभाव्य दूषित पाणी टाळा. फळे आणि भाज्या पूर्णपणे धुवा, सोलून घ्या किंवा शिजवा. पाळीव प्राण्यांना जंतमुक्त केले पाहिजे आणि त्यांच्या विष्ठेची सुरक्षितपणे विल्हेवाट लावली पाहिजे. परजीवींचा जास्त धोका असलेल्या भागात, अनवाणी चालणे टाळा आणि उकळलेले किंवा बाटलीबंद पाणी वापरा. पिनवर्म्स, एस्केरिस, हुकवर्म्स, टेपवर्म्स आणि फ्लूक्ससह आतड्यांतील कृमी, स्टूलमध्ये दिसू शकतात आणि लक्षणे उद्भवू शकतात. लवकर निदान, उपचार आणि स्वच्छतेची खबरदारी गुंतागुंत आणि पुन्हा संसर्ग टाळण्यास मदत करते.अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. कोणत्याही वैद्यकीय स्थिती किंवा जीवनशैलीतील बदलाबाबत नेहमी पात्र आरोग्य सेवा प्रदात्याचे मार्गदर्शन घ्या.हे देखील वाचा: लघवीची 7 कारणे ज्यांना वेदना न होता दुर्गंधी येते आणि आरोग्यासाठी जोखीम








